โครงการตามพลายกิ่งแก้วกลับบ้าน
    ความเป็นมา
    จากกรณีที่ช้างไทยจำนวน 6 เชือก ไปตกระกำลำบากที่ประเทศอินโดนีเซีย โดยการร่วมมือ ระหว่างองค์การสวนสัตว์ ไทยกับกรมอนุรักษ์ป่าไม้ และทรัพยากรธรรมชาติอินโดนีเซีย เมื่อปลายปี 2540 ต่อมาได้เกิดปัญหาวิกฤติทางเศรษฐกิจ ในประเทศอินโดนีเซีย โครงการร่วมมือดังกล่าว จำเป็นต้องล้มเลิก และมีการส่งควาญช้างไทยกลับเมื่อเดือนมิถุนายน 2541 โดยช้างไทยทั้ง 6 เชือก ยังคงตกค้างอยู่ที่อินโดนีเซีย และมีช้างชื่อพลายสีนวล ได้ล้มตายลงไป 1 เชือก

    ชมรมคชบาล ซี่งเป็นองค์กรอิสระที่รวมของชาวช้าง ได้ติดตามสถานะการณ์มาโดยตลอด และคัดค้านมาตั้งแต่ต้น ได้พยายามประสานงาน ขอให้ส่งช้างไทยจากอินโดนีเซีย กลับผ่านหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และได้รับการขอความช่วยเหลือ จากชาวช้าง และศูนย์คชศึกษา จังหวัดสุรินทร์ ให้เป็นต้วแทนในการเรียกร้องเคลื่อนไหวแทน

    3 กันยายน 2541 ชมรมคชบาล ได้ยื่นหนังสือถึงกระทรวงการต่างประเทศผ่าน ส.ส.องอาจ คร้ามไพบูลย์ เลขานุการ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ แต่ก็ยังไม่ได้รับคำตอบ จากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

    9-13 กันยายน 2541 ตัวแทนชมรมคชบาลอันประกอบด้วย
    นายสมพาสน์ มีพันธุ์
    นายพิทยา หอมไกรลาศ
    เด็กหญิงวิลาสินี มีพันธุ์
    ได้เดินทางไปสำรวจสภาพช้างไทย ในอินโดนีเซีย เมื่อเดินทางถึงเมืองเมดาน ประเทศอินโดนีเซีย เนื่องจากช้างทั้ง 6 เชือก แยกกันอยู่ การสำรวจจึงแยกออกเป็น 2  คณะ
    คณะที่ 1 นายพิทยา หอมไกรลาศ ใช้เส้นทางจากเมืองเมดาน ไปเมืองโกตาปินัง และเมืองปากันบารู
    คณะที่ 2 นายสมพาสน์ มีพันธุ์ และเด็กหญิงวิลาสินี มีพันธุ์ ใช้เส้นทางจากเมืองเมดาน ไปเมืองบันดาอาแจห์ ได้พบความเป็นอยู่ ของช้างไทย 1 เชือก (พลายจิตร) ส่วนอีก 1 เชือก (พลายสีนวล) ได้ล้ม (ตาย) ลง และผลจากการสำรวจที่นี้ประสานกันกับ MR.BAMBANG เจ้าหน้าที่กรมป่าไม้อินโดนีเซีย ได้พบว่ามีช้างไทย ซึ่งส่งไปโดยรัฐบาลเมื่อปี พ.ศ.2529 ชื่อกิ่งแก้วเป็นช้างเพศผู้ จากจังหวัดชัยภูมิ ยังตกค้างอยู่ที่ศูนย์ฝึกช้าง เมืองบันดาอาแจห์
    ในสถานะการณ์ครั้งนั้น ตัวแทนชมรมคชบาล ตั้งความหวังอย่างแรงกล้า และให้สัญญากับพลายกิ่งแก้ว ว่าจะนำเขา กลับบ้านให้จงได้ แต่เนื่องจากภาระกิจ ที่ไปต้องการช้างไทย 5 เชือกกลับบ้านก่อน จึงได้มีการประสานงาน แลกเปลี่ยนเบื้องต้นแค่นั้น
    เมื่อกลับมาถึงเมืองไทยได้มีการติดต่อเรียกร้อง โดยการยื่นหนังสือผ่านเอกอัครราชทูตอินโดนีเซีย ประจำประเทศไทย เมื่อ 25 ตุลาคม 2541 ก็ยังไม่มีคำตอบที่ชัดเจน ทั้งจากฝ่ายรัฐบาลไทย และฝ่ายรัฐบาลอินโดนีเซีย

    29 29 พฤศจิกายน 2541 ชมรมคชบาลเห็นว่า ถึงเวลาแล้วที่จะเรียกร้องอย่างจริงจังมากขึ้น จึงนำช้างจำนวน 9 เชือก พร้อมควาญยกขบวนไปเรียกร้องขอนำช้างไทย 5 เชือก กลับจากอินโดนีเซียที่ทำเนียบรัฐบาล และได้ยื่นหนังสือเร่งรัด ถึงคุณหญิงสุพัตรา มาศดิศ รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ผู้ดูแลองค์การสวนสัตว์ ขอให้นำช้างไทยกลับบ้านโดยเร็ว

    23 ธันวาคม 2541 รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ได้ส่งตัวแทน นายยงยุทธ ติยะไพรัฐ ส.ส.เชียงราย เป็นตัวแทน ประสานงานกับชมรมคชบาล ในที่สุดทางรัฐบาลอินโดนีเซียยินยอมคืนช้างให้ และยังผลักดันให้ส.ส.ยงยุทธ ติยะไพรัฐ พูดถึง และเจรจาเรื่องกรณีช้างพลายกิ่งแก้วกับทางรัฐบาลอินโดนีเซีย

    24-26 ธันวาคม 2541 ชมรมคชบาล ชาวช้าง และหมอเฒ่าได้เดินทางไปรับช้างไทยทั้ง 5 เชือก กลับที่ประเทศอินโดนีเซีย โดยเรือสินธุภูเก็ต

    30 ธันวาคม 2541 เรือสินธุภูเก็ตนำช้างไทย 5 เชือก พร้อมคณะติดตามช้างเดินทางกลับถึงแผ่นดินไทย โดยสวัสดิภาพที่ทำเนียบเรือ จังหวัดภูเก็ตถ

    ถึงแม้ภาระกิจการติดตามช้างไทย 5 เชือก จะสำเร็จล่วงไปแล้วก็ตาม ข่าวของช้างไทยยังคงเงียบหายไป ไม่มีผู้ใด เอ่ยถึงชะตากรรม ของพลายกิ่งแก้ว ที่อินโดนีเซียจะเป็นอย่างไร ผู้รับผิดชอบ ผู้เกี่ยวข้องหาได้มีผู้ใดพูดถึงไม่ ทั้งก่อนหน้านี้ ในช่วงเหตุการณ์ติดตามช้างไทย 5 เชือก กลับบ้าน ฝ่ายการเมืองได้ให้สัมภาษณ์ผ่านสื่อมวลชนอย่างมั่นใจ ชมรมคชบาล ได้พยายามติดตามความคืบหน้า และเรียกร้องทวงถามมาโดยตลอด แม้จะทราบข้อมูลอันน้อยนิดเบื้องต้น แต่พยายามสืบเสาะหาข้อมูล รายละเอียดที่มากกว่านี้

    บทพิสูจน์ทุกยุคทุกสมัยที่ผ่านมาหามีผู้ใดจริงใจและจริงจังกับชะตากรรมของช้างไทยที่เผชิญอยู่ไม่เห็นจะมีก็แต่ ชาวช้างเท่านั้น ที่จะต้องช่วยเหลือตนเอง ทุกคนผ่านมาแล้วก็ผ่านไปสุดท้ายก็ลืม ภาระกิจครั้งสำคัญของชมรมคชบาล จึงต้องเกิดขึ้นอีกครั้งหนึ่ง ในการสานฝันทำตามคำสัญญา ที่เคยให้ไว้กับพลายกิ่งแก้วที่ประเทศอินโดนีเซีย

    โครงการตามพลายกิ่งแก้วกลับบ้าน จึงเกิดขึ้นในการที่จะเคลื่อนไหว เรียกร้อง เพื่อให้ได้มีการนำช้างไทย ที่เกือบจะถูกลืมกลับคืนแผ่นดินเกิด ของเขาให้จงได้ และจะประสบผลสำเร็จดังหวังหรือไม่ คงต้องอาศัยความร่วมมือ รวมแรงใจของชาวช้าง ที่มีจิตใจรักช้าง สำนึกในบุญคุณของช้างซึ่งถือเป็นสัตว์ชั้นสูง คู่ชาติบ้านเมืองไทย ด้วยความรัก และหวงแหน ในมรดกทางวัฒนธรรมของชาติ ช่วยกันทวงถามเรียกร้อง ซึ่งชมรมคชบาล ขอปวารณาตัวเป็นหัวหอก ในการนำพลายกิ่งแก้วกลับบ้าน เพื่อร่วมถวายในโอกาสมหามงคล 6 รอบให้ได

ชมรมคชบาล

เพนียดหลวง พระนครศรีอยุธยา

โทร./แฟกซ์ (035) 211-001